Hiligaynon – Stories • Peter Solis Nery
Page Hits 202,743

 


STORIES



Suno sa panugiron ni Lola Pansay nga paltera, nagkinagamo ang mga alibangbang sang ginbun-ag ni Nanay Rosa si Lirio Apa. Indi malimtan sang tigulang ang makatilingala nga mga hitabu sadtong pagkatawo ni Lirio. Sadto lang sia nakakita sang subong kadaku nga pagtililipon sang mga alibangbang. Sa iya pagbanta, ang tanan nga alibangbang sang Barrio Jardin kag sang mga kaingod nga sitio nagdugok sa pagtambong sang pagkabun-ag ni Lirio.

Wala nag-uha ang lapsag sang papaon ini sa buli sang paltera....



Una gid sa tanan, si Don Beato Yngala nga nagapanag-iya sang pinakamalapad nga talamnan sang humay sa bilog nga banwa sang Buenavista. Sang Martes bag-o ang fiesta ni San Juan, ginkadtuan niya sa kumbento sang Navalas si Padre Roland Javellana nga ginatawag man sa hayu nga Padre Olan. Gin-agda sia sang pari nga mamahaw. Wala pa alas nuebe ang takna sa kaagahon apang nagatagiti na ang init. Nagabalingaso ang adlaw, daw may ginatutdan. Ginapamahulay ang don nga nagapanapot sang puti kag manipis...



Una nga ginbun-ag ang akon kapid. Gin-utdan sia sang pusod, ginhampak sa buli, gintinluan, ginputos sa lampin, kag gindaho sa akon iloy. Dayon, ang paltera nagsiyagit sa kakibot, “Ay, may paaman!” – kag nagdalhay ako halin sa taguangkan ni Nanay paggua sa kalibutan.

Natawo ako nga bugtot, kulang-kulang sa bug-at, lipid ang ulo, kag kulakig nga daw palito sang posporo. Tungod linubag ang akon dagway, namangkot ang paltera kon buhion pa ako. Wala nagsabat ang akon iloy. Naghibi lang...



Ako si Candido Iban. Kag ini ang akon sugilanon.

Sa pagsugod pa lang, ginahambal ko na sa inyo: ang akon igasaysay napun-an sang makatalanhaga nga mga butang, sang mga misteryo, kag mga palamangkutanon. Sugiran ko kamo sang isa ka panahon – panahon sang mga tantanan nga bato kag mga nagalupad nga kabayo, sang lamharon nga gugma kag sang mga pamatan-on nga nagabalay sang ila kapalaran, nagakurit sang kaugalingon nga badlit sang ila mga palad. Igasaysay ko man sa inyo ang isa ka pagpakigbato...



2004

Nagtangla sa langit si Maria Angelica del Cielo kag iya nakita ang duha ka panganod sa bayhon sang kapid nga dragon nga nagapusngahanay sang kalayo. Dayon, nagsinggit sia, “Nagapabalik na sia!”

Naghurahab si Angelica kag nagkinagual ang iban nga mga pasyente. Nag-untat sa iya ginasulat si Betty Lobaton nga nurse. Nagtindog ini agud sawayon kag sitahon si Del Cielo, apang una nga nakapalapit sa nagasalimuang nga pasyente si Manuel Refael del Valle.

Sa kadamuon sang...



Daw sa ka hinali lang, nangin-berde ang langit sa ibabaw sang mga bukid sang Kirkir. Labing masiri ang pagkaberde kag daw nagsuay ini sa azul nga kahapunanon sang Madlus. Makalilingaw ang pagsamo sang mga duag samtang amat-amat nga nagsingkal ang berde nga kasanag sa abaga sang Kirkir.

Apang wala ini sa bungog ni Ubal. Padayon ang pagtulok sang pangayaw sa daw dila nga nagtubo sa iya dughan. “Ano ang butang nga ini?” pamangkot niya.

Nagyuhum si Stok. “Ina ang orbis, kinahanglan...